تخریب میراث ۷۰۰۰ ساله در سکوت مسئولان

در رویدادی تکان‌دهنده که یکی از تاریک‌ترین صفحات میراث فرهنگی کشور را رقم زده، بخش‌هایی از تپه‌های باستانی در شرق مازندران، در نزدیکی بهشهر، زیر چرخ لودرهای شهرداری و با همکاری کشاورزان به کلی از بین رفته‌اند. در جریان این اقدام، آثاری از تمدن‌های کهن، استخوان‌های انسانی، سفالینه‌ها و گوردخمه‌های اشکانی بدون هیچ گونه کاوش یا مستندسازی علمی نابود شده‌اند.

این محوطه تاریخی که با نام تپه باقرآباد رکاوند شناخته می‌شود، در سال ۱۳۹۶ به بهانه احداث یک جاده روستایی مورد تخریب قرار گرفت. اقدامی که نه تنها فاقد مجوز قانونی از سازمان میراث فرهنگی بود، بلکه در تضاد کامل با الزامات قانونی برای حفظ و صیانت از آثار تاریخی ثبت‌شده در اطلس باستان‌شناسی ایران انجام شد.

تپه باقرآباد با مساحتی بین ۳۰ تا ۴۰ هکتار، یکی از مهم‌ترین مراکز تمدن عصر مفرغ و آهن در این منطقه به شمار می‌رفت. اما عملیات تسطیح و آسفالت، حدود ۸۰۰ مترمربع از این عرصه را نابود کرد. اکنون، دیواره‌های بریده‌شده تپه، لایه‌های خاکی مملو از سفال، استخوان و بقایای تدفین‌های انسانی را برملا کرده‌اند.

از نکات تامل‌برانگیز این ماجرا، بی‌عملی سیستم قضایی در برابر این تخریب آشکار است. علی‌رغم شکایت رسمی اداره میراث فرهنگی، هیچ پیگیری موثری صورت نگرفت و عاملان این فاجعه فرهنگی بدون هیچ بازخواستی به فعالیت خود ادامه دادند. حتی در اقدامی شگفت‌آور، یکی از مسئولان اصلی این تخریب، چند سال بعد به ریاست اداره میراث فرهنگی بهشهر منصوب شد! شخصی که بعدها در تخریب تپه باستانی قیزبون نیز متهم شد؛ محوطه‌ای با قدمت بیش از ۷ هزار سال که شامل گورستان‌های دوران صفوی و قاجار، خمره‌های تدفینی و بقایای انسانی ارزشمند بود.

در بازدیدهای میدانی از این تپه‌ها، شواهد هولناکی از جنایات فرهنگی دیده شده: استخوان‌های انسان‌های باستانی، دندان‌های حیوانی، سفال‌های شکسته، و گوردخمه‌هایی که حالا چیزی جز تلی از خاک نیستند. همه اینها نشان می‌دهد که فاجعه‌ای رخ داده که هرگز جبران‌پذیر نخواهد بود.
در حالی‌ که کاوش‌های علمی در سایت گوهرتپه، تنها طی ۱۰ فصل توانستند ۱۲۰۰ مترمربع از محوطه را با دقت بررسی کنند، در این دو تپه نابودشده، بیش از ۱۵۰۰ مترمربع از آثار در عرض چند روز با لودر خاک‌برداری شد؛ بدون پرسش، بدون ثبت و مستندسازی.

فعالان حوزه میراث فرهنگی اکنون خواهان اقدام فوری وزارت میراث فرهنگی و پیگیری قضایی پرونده شده‌اند. آنها هشدار داده‌اند که اگر برخورد قانونی صورت نگیرد، نام مسئولان اصلی این فاجعه را به‌صورت عمومی منتشر خواهند کرد چرا که آنچه رخ داده نه‌تنها جنایت علیه تاریخ ایران، بلکه نشانه‌ای روشن از ضعف نظارت، فساد سیستماتیک و بی‌توجهی به هویت ملی است.