بروز بحران در نظام شهرسازی کشور طی چند دهه گذشته بنا برشتابزده¬گی در تصمیم¬سازی و سیاستگزاری و همچنین عدم تحقق طرح های توسعه شهری بیش از پیش مشهود است.
نزدیک به چهار دهه از عمر طرحهای توسعه شهری در ایران میگذرد. بر اساس مطالعات و تحقیقات انجام شده در خصوص میزان موفقیت طرح های یاد شده مشخص شده است که این طرح ها نتوانسته اند در جهت اهداف خود موفق باشند. در نتیجه مشکلات و مسائل شهری رو به افزایش بوده و عدم تحقق اهداف طرح های موصوف، ضربهها و لطمههای شدیدی را بر پیکره جوامع شهری ایران وارد نموده است.
; ; ; ; ; ; براساس تحقیقات متعددی که در گذشته پیرامون موفقیت یا علل عدم تحقق اهداف طرحهای توسعه شهری در ایران، صورت پذیرفته، حول یک محور اساسی (عدم وجود ارتباط میان نظام برنامهریزی و تحولات اجتماعی) بوده است. زیرا وجود ارتباط دو سویه این دو عامل، باعث تحول در نظام برنامهریزی میگردد. ; ; ; ;
بنابراین اگر ارتباط صحیح بین نظام برنامهریزی ایران، یعنی سلسه مراتب طرحهای توسعه و عمران از کلان تا محلی (برنامه ریزی ملی و آمایش سرزمین تا …) موجود بود و نقش شهرها، وقایع و رویدادهایی که باعث تاثیر در پیش بینی شاخصهایی نظیر جمعیت، مسکن، اشتغال و… می شد میتوانست در آیندهنگری و پیشبینیها تاثیر بسزایی داشته باشد. ولی علیرغم ارائه ضوابط ملی آمایش سرزمین، متاسفانه طرح آمایش سرزمین در کشور که هدف آن ایجاد تعادل در بهرهبرداری مناسب از امکانات و قابلیتهای عرصه سرزمین، ایجاد هماهنگیهای لازم بین بخشهای اقتصادی – شرایط اجتماعی – حقوقی – فرهنگی و مسائل سیاسی – امنیتی کشور، توجه به مسائل زیست محیطی و ضرورت بهرهبرداری بهینه از منابع طبیعی، ساماندهی نظام اسکان جمعیت و فعالیت، سازماندهی سلسله مراتبی مراکز شهری و روستائی، توجه به شرایط موقعیت ژئوپلیتیکی کشور، جهان و منطقهای است تاکنون تهیه و تصویب نشده است و سایر برنامهریزها در سطح منطقه ای نیز بصورت بخشی عمل نموده و بخشها هم اصولا بصورت مجزا و بدون ترتیب طرحها و برنامههای شهری نیز در زمینههای مختلف بصورت مجزا و بدون ارتباط و هماهنگی لازم با همدیگر شکل گرفتهاند.
; ; ; ; ; ; لذا علیرغم تلاشهای مکرر وگامهای برداشته شده در عرصه شهرسازی، همچنان بحران در نظام شهرسازی کشور برطرف نگردیده و روز به روز به وخامت گرائیده که عمده مسائل و مشکلات ناشی از آن را میتوان در موارد زیر برشمرد:
الف- نظام اجرایی و تشکیلات برنامهریزی شهری کشور متمرکز نیست.
ب- ناکافی و ناکارآمد بودن برخی ضوابط و مقررات مربوط به شهرسازی و عدم ضمانت اجرائی این قوانین در مراجع حقوقی و قضایی کشور
پ- تعدد و تنوع مراجع تهیه، تصویب طرح های توسعه شهری که گاهاً کاملا از یکدیگر جدا بوده و بدلیل نبود ضوابط و معیارهای یکسان میان این مراجع موجب میشود که خروجی طرحهای شهری با هم همپوشی نداشته و ناهماهنگیهایی در سیاستهای توسعه شهری و اجرایی این طرح ها بوجود آید.
ت- در نظام اجرایی و تشکیلات برنامهریزی شهری ایران علاوه بردخالت سازمانهای مختلف، موازیکاری نیز از مشکلات اجرایی طرحهای توسعه شهری است چرا که هنوز حوزه و میدان فعالیت طرحهای آمایش، کالبدی ملی و منطقهای، کلانشهرها و بسیاری دیگر از ; طرحهای توسعه شهری بدرستی تعریف نشده و گاه سازمانهای موازی به تشخیص خود تهیه و تصویب اینگونه طرح ها را به عهده میگیرند.
; ; ; لذا تغییر در رویکرد سیاستگزاری و تصمیمسازی (به شرح زیر) یکی از اصول اساسی و مبادی ورودی جهت گذر از دوران بحران و ایجاد تحول در نظام شهرسازی کشور قلمداد می شود.
الف: ;تغییر و اصلاح نظام و ساختار مدیریتی و قانون شهرسازی (پیش شرط تغییر و اصلاح در محتوای یا شیوه تهیه طرح ها)
ب: توجه به سلسله مراتب طرحهای توسعه شهری (تهیه و تصویب طرح آمایش سرزمین)
پ: بازنگری اصولی در شرح خدمات و پرهیز از الگوبرداری تقلیدی ; ; ; ; ; ; ; ; ; ; ; ; ; ;
ت: ضمان اجرائی ضوابط و مقررات شهرسازی در مراجع قضایی و حقوقی کشور
ادامه دارد…… ;
کارشناس ارشد شهرسازی
;
;
