تلاش شهرهای جهان برای سبزتر شدن
در این تحقیق دو الگوی توسعه و گسترش فضای سبز با تکیه بر فعالیت شهرداریها و شهروندان معرفی شده است.
همزمان با جدی شدن مساله حفاظت از محیط زیست در ایران به دلیل تاکیدات چندباره مقام معظم رهبری، هفتهنامه اقتصادی اکونومیست نیز در تحقیقی به بررسی تلاش شهرهای مختلف جهان برای سبزتر شدن پرداخت. در این مطالعه عنوان شده است: در میان شهرهای جهان که با کمبود فضاهای سبز مواجه هستند بسیاری از شهروندان فقدان فضای سبز را مهمترین مشکل شهر دانستهاند این در حالی است که مطابق ; تحقیقات یک موسسه معتبر هماهنگکننده ملی پارکهای شهری در کشور شیلی فضاهای سبز علاوه بر نقش ابتدایی خود در کاهش آلودگی هوا میتوانند در بهبود کیفیت زندگی خانوارها به ویژه خانوادههای با سطح درآمد پایین موثر عمل کنند.
در تحلیلی که هفتهنامه اقتصادی اکونومیست در خصوص الگوهای تجربه شده در کشورهای مختلف برای افزایش فضای سبز شهری ارائه کرده مزایای گسترش فضای سبز را نیز برشمرده است؛ کاهش جنایت، افزایش ارزش املاک، افزایش همگرایی اجتماعی و دادن حس افتخار و تعلق خاطر به شهروندان مهمترین مزایای گسترش فضای سبز ذکر شده است.
سرانه فضای سبز شهری براساس شاخص تعیین شده از سوی محیطزیست سازمان ملل متحد 20 تا 25 مترمربع به ازای هر نفر محاسبه شده این در حالی است که سرانه فضای سبز در تهران مطابق آمار اعلام شده از سوی شهرداری تهران در حال حاضر حداکثر به 15 مترمربع به ازای هر نفر رسیده است. این شاخص طبق محاسبات سازمان بهداشت جهانی متفاوت است. هفتهنامه اکونومیست در تحلیلی که با عنوان «تلاش شهرهای جهان برای سبزتر شدن» منتشر کرده به شاخص سازمان بهداشت جهانی اشاره کرده و آورده است: سازمان بهداشت جهانی معتقد است به ازای هر شهروند باید 9 متر مربع فضای سبز وجود داشته باشد اما این شاخص در بسیاری از کشورهایی که از کمبود فضای سبز رنج میبرند همچون شیلی پایینتر برآورده شده است.
در این تحقیق دو الگوی توسعه و گسترش فضای سبز با تکیه بر فعالیت شهرداریها و شهروندان معرفی شده است. دبی و لندن (بهعنوان سبزترین شهر اروپایی) از جمله شهرهایی هستند که شهرداریها بدون تحمیل کوچکترین هزینهای به شهروندان به گسترش فضای سبز پرداختهاند. مطابق تحقیق هفتهنامه اکونومیست شهر دبی در انجام پروژههای فضای سبز فعال بوده و شهرداری این شهر قصد دارد تحت برنامه «دبی 2020» از طریق پروژههای محوطهسازی و گلکاری فضای سبز را افزایش دهد. طی هفت سال باقی مانده به سال 2020 فضای سبز در دبی دو برابر میزانی که طی 15 سال گذشته توسعهیافته است، رشد خواهد کرد. در برنامه دبی 2020، شهرداری دبی ایجاد 12 هزار و 200 هکتار فضای سبز از طریق محوطهسازی و گلکاری پیشبینی کرده است. شهرداری دبی در سال 2013 از طریق محوطهسازی و گلکاری 6 هزار و381 هکتار فضای سبز ایجاد کرده است. این در حالی است که در سال 1999، 1733 هکتار فضای سبز در این شهر وجود داشت. طی 30 سال گذشته، تعداد پروژههای محوطهسازی که سالانه تکمیل شدهاند حدود 600 درصد افزایش یافته است. ; هفته نامه اکونومیست آورده است: از دیگر کشورهای آسیایی فعال در زمینه ایجاد فضای سبز مالزی است. 30 شهرداری این کشور در پروژه برنامه توسعه شهر سبز وزارت مسکن که برای سالهای 2015 تا 2018 برنامهریزی شده است شرکت میکنند. هدف از این برنامه توسعه فضای سبز برای بهبود کیفیت زندگی در سراسر این کشور است. دولت مالزی قصد دارد از طریق این برنامه به شهرداریها کمک کند به سهم تعیین شده برای فضای سبز که 30 درصد است برسند. درحال حاضر متوسط فضای سبز در سراسر این کشور حدود 5/ 11 درصد از کل فضاها است که حدود 18 درصد کمتر از هدف تعیین شده است. ; شهر لندن نیز از جمله شهرهایی است که هزینه نگهداری فضاهای سبز این شهر توسط شهرداری، مراکز خیریه، حمایتهای مالی، کمک هزینه و درآمدهای تجاری تامین میشود. شهرداری لندن با تعدادی از شرکای خود برای نگهداری از این فضاهای سبز همکاری میکند. به این ترتیب نزدیک به 40 درصد از فضای باز این شهر به فضای سبز عمومی اختصاص پیدا کرده در حالی که این فضای سبز هزینه اندکی را به جامعه تحمیل میکند.
جدا از کشورهایی که در آنها برای گسترش فضای سبز شهرها، شهرداریها به صورت مستقیم وارد عمل می شوند کشورهایی هستند که کمپینهای مردم نهاد در آنها در گسترش فضای سبز پیشتاز هستند.
به عنوان مثال شهر بخارست در کشور رومانی و همچنین کشور شیلی تلاشهایی با همکاری شهروندان برای توسعه فضای سبز انجام شده است. شکلگیری کمپینهای مردم نهاد توسط شورای شهر در شهر بخارست نمونه موفق تلاش مردمی برای سبزتر کردن شهر است. به گزارش هفته نامه اقتصادی اکونومیست کمپین «سبز کردن پایتخت» که در سال 2009 توسط شورای شهر بخارست بنیانگذاری شد طی دو سال باعث شد حدود 4 هزار اصله درخت و نهال توسط اعضای شورای شهر و داوطلبان مردمی کاشته شود که نهایتا منجر به افزایش سرانه فضای سبز به 21/ 23 مترمربع در سال 2011، ایجاد حفاظی در برابر آلودگی هوا و صوتی و ارتقای کیفیت زندگی شهری شد. ; هفته نامه اکونومیست در بخش دیگری از این تحقیق سرانه فضای سبز در کشور شیلی را نیز معادل 4/ 4 مترمربع برای هر نفر محاسبه کرده است. در این گزارش آمده است: در سال 2010، وزارت مسکن و شهرسازی شیلی یک نظرسنجی در مورد کیفیت زندگی شهری انجام داده و شهروندان این کشور در پاسخ به سوالات مربوط به مشکلات محله زندگی خود فقدان فضای سبز را یکی از اصلیترین مشکلات عنوان کردند. برای درک بهتر این مشکل، می پارکو (یک سازمان غیردولتی که مسوول بهبود شرایط زندگی خانوادههای فقیر از طریق افزایش دسترسی آنها به فضای سبز است) یک پروژه عکاسی مردمی را آغاز کرد. در این پروژه به مردم یک دستگاه دوربین عکاسی به همراه یک دفتر یادداشت داده میشود و از آنها خواسته میشود احساساتشان را درباره محله خود شرح دهند. مردم چنین اظهاراتی را بیان کردند: «احساس میکنم که بخشی از جامعه نیستم» یا «از اینکه در این مکان زندگی میکنم احساس شرمندگی میکنم».
در ادامه این تحقیق آمده است: به همین دلیل سازمان می پارکو به جای آنکه در برنامهریزی ساخت فضای سبز از رویکرد بالا به پایین استفاده کند، بر مشارکت خانوادهها و جوامع در مراحل اولیه پروژه جدید تمرکز میکند. مطابق اهداف این سازمان جامعه باید بازیگر اصلی در طراحی، ساختوساز و نگهداری پروژه باشد.
منبع: بلدیه
