توسعه اجتماعی، محصول اخلاق مهندسی

وزير راه وشهرسازي با تاكيد بر اينكه دنياي مدرن شهروند را به عنوان عنصر اصلي جامعه به رسميت شناخته است، بر باز تعريفي از مفاهيم اخلاق، عدالت، آزادي پرداخت و گفت: اگر اصالت را با شهروند بدانيم موتور اصلي جامعه شهروند است و اخلاق محصول اوست.

به گزارش «صما» و به نقل از مركز روابط عمومي و اطلاع رساني وزارت راه وشهرسازي، عباس آخوندي در همايش مديريت اخلاق و اخلاق مديريت اظهار داشت: در جامعه به كرات در مورد اخلاق صحبت شده است، اما اينكه اخلاق به خصوص در دنياي مدرن چيست؟ سوالي بنيادي است كه در جامعه و حتي در دانشگاه ها كمتر در مورد آن صحبت مي شود و اجمالي در مورد آن نيست.

وزير راه و شهرسازي در تعريف اخلاق يادآور شد: اخلاق مجموعه اي از اصول و ارزشها است كه در جامعه مي تواند تعادل و سازگاري رفتاري ايجاد كند.

وي افزود: اخلاق را برخي در جنبه هاي فردي و شخصي مي دانند و آن را معادل «با ادب» مي پندارند و كسي كه مراعات ادب مي كند يعني از الفاظ ركيك استفاده نمي كند و جلوي ديگران بلند مي شود را اخلاق مي گويند و در برخي مواقع ديگر از خود گذشتگي و بخشش را درحوزه اخلاق قرار مي دهيم.

آخوندي ادامه داد: اگر با عينك دنياي مدرن نگاه كنيم اينها جزو اخلاق طبقه بندي نمي شود و در زير مجموعه دو واژه جدا قرار مي گيرد. همچنين با ورود به دنياي مدرن مفهوم اخلاق را باز تعريف نكرده ايم زيرا در اين دنيا مفهومي بنيان برافكن به نام شهروند به وجود آمده كه آثارش در تمام رفتار روزمره و زندگي اجتماعي، اقتصادي و جنبه هاي ديگر زندگي وجود دارد.

وي با اشاره به اينكه ظاهر پديده «شهروند» ساده است اما بنيادش بسياري از رفتارهاي قديمي، عادتها و باورها را دچار تغيير مي كند بيان كرد: خيلي ساده از كنار اخلاق عبور مي كنيم و هنوز اخلاق را وارد سپهر عمومي نكرده ايم.

وزير راه و شهرسازي اظهار داشت: در سپهر عمومي در دنياي مدرن چند مفهوم است كه بسيار مهم هستند و در ايران عمدتا در حوزه سياست به كار برده شده است و در زندگي حرفه اي به كار نبرده ايم. اين مفاهيم شامل آزادي،‌عدالت و استقلال است كه از شدت تكرار آنها حالت تهوع به انسان دست مي دهد اما مي خواهيم از اين مفاهيم در زندگي حرفه اي صحبت كنم.

وي با تاكيد بر اينكه متاسفانه با كمال افتخار مرتكب اعمال كاملا غير اخلاقي مي شويم به ذكر جزئيات بازسازي واحدهاي مسكوني در زلزله رودبار و منجيل درسال 1369 پرداخت و گفت: 220 هزار واحد مسكوني در زلزله با شدتهاي مختلف آسيب ديدند و گروه ها و نهادهاي مختلف كه مي خواستند مشاركت كنند و نيت خير داشتند بحثشان اين بود كه ساختمانهايي پيش ساخته حتي به صورت رايگان كه بهتر از خانه هاي قبلي آنها باشد براي زلزله زدگان بسازيم.

آخوندي با طرح اين سوال از حاضران، كه آيا ساخت خانه منافاتي با مفاهيم مورد بحث دارد؟ آنها را در بحث خود مشاركت داد و در جمع بندي خود نسبت به اين موضوع گفت: اصلي ترين بحث در موضوع بازسازي و ساخت خانه هاي پيش ساخته به آزادي بر مي گردد و اينكه ما اولويت هاي مهندسي را به آزادي افراد در حوزه شهروندي ترجيح مي دهيم.

وي تاكيد كرد: پذيرش آزادي بحثي پيچيده است كه در حوزه مهندسي به شكل ظريفي افراد را محدود مي كنيم و افراد به سمتي گرايش مي دهيم كه حق انتخاب آنها به صفر برسد يا خيلي محدود شود.

آخوندي با اشاره به مفهوم استقلال و رابطه آن با آزادي تصريح كرد: آيا مي توانيم استقلال را به ازاي به دست آوردن آزادي از دست دهيم و يا بالعكس كه سوال مهمي است. در كارهاي مهندسي موضوعي را فداي موضوع ديگر مي كنيم و حفظ جان را بر حفظ مال ترجيح مي دهيم و يكي از كارهايي كه ما مي كنيم و ظاهرا خيلي اخلاقي است ترجيحات خودمان را به نام جامعه توجيه مي كنيم و اسمش را ارتقاي مهندسي و دانش و توسعه مي گذاريم.

وي بيان داشت: در مقررات ملي از اصطلاح «حداقل الزامات» سخن گفته مي شود چرا از «حداكثر الزامات» استفاده نشده است زيرا بايد نقطه اي كه آزادي و استقلال فردي و ناظر بر مواردي باشد كه رفتار ما به حقوق ديگران لطمه نزند.

آخوندي گفت: در حوزه «عدالت » بحث پيچيده اي وجود دارد مخصوصا وقتي با اخلاق مواجه مي شود و در تعارض با آن قرار مي گيرد كه تضادي كلاسيك است. مثلا خسارت تصادف با وسايل گذاشته در خيابان كه مربوط به كارگاه ساختماني است به عهده چه كسي است ؟ حال اگر بيمه بدنه خسارت ماشين و هزينه درمان كارگر ساختماني را بدهد شما را تقبيح نمي كنند و حتي تشويق مي كنند، در حالي كه هزينه كس ديگري را كه مقصر حادثه بوده را بيمه گذاران پرداخت مي كنند.

وزير راه و شهرسازي ابراز داشت: در اين مثال شما با مجموعه اي از مفاهيم اخلاق ، عدالت و حقوق مواجه مي شويد و عدالت اين است كه اگر شما مقصر نيستيد به هيچ وجه نبايد خود را مقصر جلوه دهيد.

وي تاكيد كرد: ما نياز داريم كه يكبار ديگر در مورد اخلاق حرفه اي صحبت كنيم و سپهر عمومي اخلاق را بايد از سپهر خصوصي تفكيك كنيم و به نام يكي وارد حوزه ديگري شدن كاملا غير اخلاقي است و ما در حوزه ا خلاق دچار تناقض شده ايم.

وزير راه و شهرسازي توضيح داد: بايد رابطه اخلاق با دولت را نيز بررسي كنيم و اگر مفهوم مديريت اخلاق را به اينكه مدير اخلاق دولت است تقليل دهيم به اين نتيجه مي رسيم كه دولت مجري اخلاق است. در حالي كه تنها كارش گسترش روابط عادلانه است و دولت نبايد زمينه رفتارهاي متناقض را ايجاد كند.

وي تصريح كرد: حال اگر بتوانيم اخلاق را به مفهوم پاسداري از ارزشهاي بنيادي و به كارگيري آنها در زندگي حرفه اي و آزادي شامل خودمان، كارمندان و مشتريان و به كارگيري بحث عدالت و اخلاق در چارچوب عملي در نظر گر فته شود در نهايت به اميد اجتماعي منجر خواهد شد.

آخوندي بيان كرد: نقطه تعادل در مفاهيم اميد اجتماعي است كه محصول رعايت اخلاق است و بزرگترين دستارود اخلاق راه انداختن موتور توسعه اجتماعي است كه بيش از هر چيزي به آن نياز داريم.

وي تاكيد كرد: اميد تخيل و توهم نيست و اميد بايد در چارچوب اطمينان بخشي از يكسري از ارزشهاي بنيادين باشد و اميد اجتماعي محصول رعايت آزادي ، استقلال و عدالت در زندگي اجتماعي است.