تعیین جهت رونق مسکن
وام خرید مسکن از امروز با اعمال «سود تک رقمی» برای این نوع تسهیلات، بهصورت «جهتدار» در اختیار متقاضیان قرار میگیرد و باعث خواهد شد «خروجی» مسیر کنونی پیشرونق معاملات ملک، با هدایت خریداران به «هسته شهرها»، به سمت شکل متفاوتی از رونق، متمایل شود.
طرح مشترک وزارت راه و شهرسازی و بانک عامل بخش مسکن برای کاهش نرخ سود تسهیلات خرید ملک، سرانجام روز گذشته توسط رئیسجمهور اعلام شد.
همان طور که از چند روز قبل، پیشبینی شده بود، نرخ سود یکی از دو نوع تسهیلات خرید مسکن به کمتر از 10 درصد کاهش یافت و پس از حدود سه دهه، سود وام خرید مسکن دوباره تکرقمی شد. با تصویب سیاستگذار پولی، نرخ سود وام صندوق پسانداز مسکن «یکم»، از 11 درصد به دو سطح 5/ 9 درصد و 8 درصد کاهش پیدا کرده بهطوری که تسهیلات این صندوق که از نوع سپردهگذاری به حساب میآید و دارای شش سقف ریالی شناور در تهران، شهرهای بزرگ و شهرهای کوچک است، از این پس به خریداران آپارتمان در «بافتهای فرسوده» با کمترین نرخ سود یعنی 8 درصد و در سایر مناطق شهری با نرخ 5/ 9 درصد ارائه میشود. بررسیها درباره پیامدهای این مصوبه حاکی است: این مدل کاهش نرخ سود تسهیلات خرید مسکن که بسته به مکان انتخاب آپارتمان، سود متفاوت برای وامگیرنده اعمال میکند، پنج تاثیر مثبت و در عین حال تبعات سهگانه میتواند به همراه داشته باشد. مهمترین نقطه قوت تسهیلات جدید، «جذابیتبخشی به هسته فرسوده شهرها» از طریق اعمال دو امتیاز بانکی به خریداران مسکن در این مناطق است.
در بافت فرسوده شهر تهران، وامهای 80 و 160 میلیون تومانی صندوق پسانداز «یکم»، بدون لحاظ شرط «خانهاولی» و همچنین با «5/ 1 واحد درصد سود کمتر»، به متقاضیان خرید آپارتمان پرداخت میشود و در شهرهای بزرگ و کوچک نیز وامهای 60 و 120 میلیونی و 80 و 40 میلیونی، به همین سبک جدید، ارائه خواهد شد، اما در خارج از بافت فرسوده، تسهیلات از یکسو فقط به زوجهای فاقد سابقه مالکیت و از سوی دیگر با سود بالاتر پرداخت میشود. به این ترتیب، دو مزیت خرید مسکن در بافت فرسوده ناشی از شکل جدید پرداخت وام یکم، میتواند جهت معاملات ملک را به مناطقی از شهرها که تاکنون چندان مدنظر سرمایهگذاران ساختمانی و حتی خریداران قرار نداشت، بکشاند و زمینه بروز رونق به شکل «مصرفی» و «غیرتورمی» را تقویت کند.
پیشتر، طرح اولیه کاهش نرخ سود وام خرید مسکن به گونهای تعریف شده بود که سود فعلی 11 درصدی، برای همه مناطق شهرها به 9 درصد کاهش یابد، اما اکنون با «مرزبندی» بین هسته فرسوده و سایر مناطق شهری در نحوه اختصاص تسهیلات خرید مسکن، بازار ملک هم به لحاظ معاملات و هم به لحاظ ساخت و ساز، به سمت مناطق هدف، چرخش خواهد کرد. در بافت فرسوده شهرها، بهخاطر مساعد نبودن فضای سفتهبازی ملکی، بازار ملک آماده جذب تقاضای مصرفی بوده اما طی این سالها، محرک چندانی برای این بخش از تقاضا و در نتیجه، ایجاد پالس برای سرمایهگذاران ساختمانی بابت تشویق به نوسازی املاک کلنگی، وجود نداشته است.
در حال حاضر، دو مزیت انحصاری تسهیلات یکم برای بافتفرسوده، سبب میشود تحت تاثیر افزایش تقاضای مصرفی برای خرید آپارتمان در این مناطق، ساختوسازهای دارای سه ویژگی ارزانقیمت، کممتراژ و آماده اجرا در هسته شهرها، رونق بگیرد و در مقابل، پروژههای ساختمانی فاقد تقاضای موثر که طی سالهای اخیر از طریق بهکارگیری منابع بانکی در ساخت و سازهای بزرگ متراژ، باعث حبس سرمایههای سازندهها شده بود، محدود شود.
گزارش ها درباره سه پیامد دیگر مدل فعلی کاهش نرخ سود تسهیلات خرید مسکن حاکی است جاذبه صندوق پسانداز «یکم» برای متقاضیان خرید آپارتمان در بافت فرسوده، چون که به ثبت نام یکساله آنها در صندوق برای دریافت وام منجر میشود، باعث «توزیع تقاضای خرید مسکن در طول زمان و جلوگیری از بروز ناگهانی رونق معاملات» میشود که این موضوع خود سبب «جذب نقدینگی در صندوق» و همچنین «کاهش فشار تقاضا به اوراق تسهیلات بدون سپرده خرید مسکن» خواهد شد.
همچنین با تکرقمی شدن نرخ سود تسهیلات خرید مسکن بهعنوان بلندمدتترین وام بانکی، یک مانع انتظاری مقابل کاهش تورم برطرف شد. در شرایط فعلی که نرخ تورم تک رقمی شده و به 9/ 8 درصد رسیده است، هر چقدر میزان سود تسهیلات بلندمدت، فاصله کمتری با این شاخص داشته باشد، شرایط برای مهار بیشتر تورم، مساعد خواهد شد. در حال حاضر، تسهیلات صندوق یکم، با طول بازپرداخت 12 ساله، به متقاضیان پرداخت میشود.
