پایش انرژی، آب و کیفیت هوا
سنجش عملکرد ساختمانهای تجاری؛ فراتر از گواهی سبز

- دوسوم ساختمانهای اداری درجهیک در شش شهر بزرگ هند گواهی سبز دارند و مزیت قیمتی ساختمانهای دارای گواهی عملاً از بین رفته است.
- AEEE توصیه میکند عملکرد ساختمان با دادههای دستکم یک سال پس از بهرهبرداری ارزیابی شود.
- پژوهش ۳۰ دفتر کار در هند نشان داد میزان دیاکسیدکربن در سه دفتر از هر چهار دفتر بالاتر از سطح توصیهشده است.
- پیشنویس مقررات وزارت نیروی هند، رتبهبندی اجباری ساختمانهای جدید با مساحت بیش از ۲۰ هزار مترمربع را پیشنهاد میکند.
- نصب کنتورهای فرعی و گنجاندن تعهد اشتراکگذاری دادههای مصرف در قرارداد اجاره، از راهکارهای پیشنهادی برای شفافیت عملکرد ساختمانهاست.
در ورودی تقریباً هر برج اداری درجهیک تازهساخت در بنگلور، نخستین چیزی که به چشم میآید گواهی ساختمان است؛ گواهیای که کنار میز پذیرش قاب شده است. اما اگر از تیم تأسیسات بپرسید ساختمان در سال گذشته بهازای هر مترمربع چقدر انرژی مصرف کرده، معمولاً یک هفته طول میکشد تا پاسخ بگیرید. درباره ساعات کار ژنراتور یا میزان دیاکسیدکربن در طبقه چهارم، ساعت ۳ بعدازظهر، پاسخگویی بیشتر زمان میبرد؛ اگر اصلاً پاسخی در کار باشد.
این فاصله اطلاعاتی به مهمترین شکاف در بازار املاک تجاری تبدیل شده است. بر اساس گزارش «پایداری در املاک: بهسوی خط افقی سبزتر» که کرِدای و کولیرز منتشر کردهاند، دوسوم از ساختمانهای اداری درجهیک در شش شهر بزرگ هند گواهی سبز دارند. وقتی چنین گواهیای تا این اندازه فراگیر میشود، دیگر ساختمانها را از یکدیگر متمایز نمیکند. نظرسنجی سال ۲۰۲۶ شرکت سیبیآرای از بیش از ۲۰۰ مدیر ارشد اجرایی درباره مستأجران اداری هند نیز به همین نتیجه رسیده است: با سهم بیش از ۵۰درصدی ساختمانهای دارای گواهی از بازار ملی، مزیت قیمتی ساختمان سبز عملاً از بین رفته است.
گواهیها چه چیزی را ارزیابی میکنند؟
این موضوع به معنای مخالفت با گواهیهای سبز نیست. نظامهای ارزیابی در مرحله طراحی نقش مؤثری داشتهاند و تصمیمهایی درباره شیشهکاری، چیلرها، تهویه و تصفیه آب را تثبیت کردهاند؛ تصمیمهایی که در غیر این صورت، کاهش هزینهها ممکن بود بهتدریج کنارشان بزند. بااینحال، امتیازدهی عمدتاً حکمی است که پیش از نشستن نخستین کارمند پشت میز صادر میشود.
انجمن اقتصاد بهرهوری انرژی (AEEE) در یادداشتی در ژوئیه ۲۰۲۶ میگوید سامانههای رتبهبندی ساختمان سبز، ۶۵ تا ۸۰ درصد امتیازها را به حوزههایی غیر از انرژی اختصاص میدهند و امکان جابهجایی اعتبار میان حوزهها نیز وجود دارد. در نتیجه، ممکن است ساختمانی روی کاغذ امتیاز خوبی بگیرد، اما در عملکرد پوسته یا سامانه گرمایش، تهویه و تهویه مطبوع (HVAC) ضعیفتر از انتظار باشد. توصیه AEEE روشن است: عملکرد ساختمان باید دستکم با دادههای یک سال پس از بهرهبرداری تأیید شود. مشکل واقعی هند این نیست که ساختمانهای دارای گواهی عملکرد بدی دارند؛ مسئله این است که تقریباً هیچکس نمیتواند نشان دهد این ساختمانها در عمل چگونه کار میکنند.
آزمون پس از دوازده ماه
مصرف انرژی بهازای هر صندلیِ مورد استفاده، اطلاعات بسیار بیشتری از مصرف انرژی بهازای هر فوت مربع در اختیار مستأجر میگذارد. در همان نظرسنجی سیبیآرای، ۷۷ درصد مستأجران اعلام کردند نرخ بهرهبرداری از فضای اداریشان بیش از ۵۰ درصد است؛ این آمار همچنین نشان میدهد بسیاری از طبقات بسیار کمتر از ظرفیت کامل خود استفاده میشوند. طبقهای که نیمی از آن خالی است، ممکن است بر مبنای مصرف انرژی بهازای هر فوت مربع کارآمد به نظر برسد، درحالیکه برای هر فرد حاضر در آن انرژی هدر میرود.
کیفیت هوا حوزهای است که اندازهگیری در آن سریعتر از بسیاری موارد دیگر رفتارها را تغییر میدهد. پژوهشی از مؤسسه ساختمان سبز هند (GBCI India) و مرکز پژوهشی سنتگوبن هند درباره ۳۰ دفتر کار، شامل فضاهای دارای گواهی و فاقد گواهی، نشان داد میزان دیاکسیدکربن در سه دفتر از هر چهار دفتر بالاتر از سطح توصیهشده است. دفاتری که با حسگرها میزان دیاکسیدکربن را پایش میکردند، آن را در محدوده مجاز نگه داشتند.
موضوع دیگر آب است؛ مسئلهای که در این شهر نیازی به توضیح چندانی ندارد. در مارس ۲۰۲۴، هیئت تأمین آب و فاضلاب بنگلور (BWSSB) عرضه آب به مصرفکنندگان عمده، از جمله شرکتها، را ۲۰ درصد کاهش داد. ارزش مخازن ذخیره آب باران و تأسیسات تصفیه یک ساختمان در چنین ماهی مشخص میشود، نه روزی که لوح گواهی آن رونمایی میشود.
شفافیت در دادههای مصرف
سیاستگذاری نیز در همین مسیر پیش میرود. پیشنویس مقررات وزارت نیرو، رتبهبندی اجباری ساختمانهای جدید با مساحت بیش از ۲۰ هزار مترمربع را پیشنهاد میکند؛ رتبهبندیای که ده سال اعتبار خواهد داشت. AEEE همچنین از مسیری موازی در چارچوب اداره بهرهوری انرژی (BEE) سخن میگوید که افشای اطلاعات عملکرد انرژی پس از بهرهبرداری را نیز در بر میگیرد. این بخش دوم همان چیزی است که شایسته حمایت است.
بازارهای دیگر مدتها پیش این مسئله را حل کردهاند. سنگاپور از سال ۲۰۱۳ مالکان ساختمانهای تجاری را ملزم کرده است که هر سال دادههای انرژی را ارائه دهند. در استرالیا، توسعهگر میتواند هنگام ساخت یک دفتر جدید، متعهد به دریافت رتبهبندی نابِرز (NABERS) شود؛ اما این رتبهبندی فقط پس از ۱۲ ماه بهرهبرداری تأیید میشود و هر بار ۱۲ ماه اعتبار دارد.
برای توسعهگران، اقدامات لازم چندان پرزرقوبرق نیست. نصب کنتورهای فرعی برای هر طبقه و مستأجر باید پیش از بتنریزی سقفها در طراحی پیشبینی شود، زیرا اجرای آن پس از ساخت، پرهزینه و ناقص خواهد بود. راهاندازی مجدد سامانهها پس از نخستین سال کامل بهرهبرداری، زمانی که میزان واقعی اشغال ساختمان مشخص شده است، بخش زیادی از فاصله میان هدف طراحی و استفاده روزمره را آشکار میکند.
همچنین، تعهد به اشتراکگذاری دادههای کنتورها باید در قرارداد اجاره گنجانده شود؛ زیرا اکنون بزرگترین شرکتهای بورسی هند شدت مصرف انرژی و انتشار آلایندهها را در چارچوب بخش اصلی گزارش کسبوکار مسئولانه و پایداری (BRSR Core) که زیر نظر هیئت بورس و اوراق بهادار هند (SEBI) تنظیم میشود، گزارش میکنند و برای این کار به دادههای مالک ساختمان نیاز دارند.
در یکی از ساختمانهای اداری ما در چنای، تیم مدیریت تأسیسات مصرف آب، مصرف سامانه HVAC از طریق کنتورهای BTU و شاخص عملکرد انرژی ساختمان (EPI) را پایش میکند. این شاخص نشان میدهد ساختمان بهازای هر مترمربع زیربنا چه میزان انرژی مصرف میکند. این ارقام در معرض دید قرار دارند و تیم بهطور مستمر آنها را بررسی میکند.
مستأجران اهرم اثرگذاری بیشتری از آنچه به کار میگیرند در اختیار دارند. در گفتوگوهای اجاره، بهندرت از ما درباره رقم مصرف انرژی ساختمان در سال گذشته پرسیده شده است. پرسیدن این موضوع در مرحله نخست درخواست اطلاعات هزینهای ندارد و میتواند بر آنچه ساخته میشود اثر بگذارد. لوح نصبشده در لابی در سال دهم نیز دقیقاً همان ظاهر را خواهد داشت؛ اما اینکه عملکرد ساختمان پشت آن بهتر شده یا بیسروصدا افت کرده است، فقط از روی کنتورهایش مشخص میشود. صنعت باید از برخورد با این اطلاعات بهعنوان دادهای خصوصی دست بردارد.
ترجمه و تنظیم: صما




