از بحران تا جهش؛ روایت جدید وزیر از صنعت ساختمان
در نشست هماندیشی وزیر راه و شهرسازی با تشکلهای حرفهای بخش مسکن و ساختمان، یک مفهوم جدید بر سر زبانها افتاد: «تابآوری صنعت ساختمان». پیام اصلی جلسه این بود که بحرانها، اگر هوشمندانه مدیریت شوند، میتوانند به یک جهش تاریخی در این صنعت تبدیل گردند. در این نشست تاکید شد که زمان عبور از «مدیریت بحران سنتی» به سمت «معماری پادشکننده» فرا رسیده است.
چشمانداز ۱۴۱۵؛ صنعت ساختمان سریع، کارآمد و پادشکننده
در این جلسه، چشمانداز صنعت ساختمان در افق ۱۴۱۵ با رویکردی سریع، کارآمد و پادشکننده ترسیم شد. الگوهای سنتی ساختوساز در ایران به عنوان یکی از گلوگاههای اصلی صنعت ساختمان مورد نقد جدی قرار گرفت و بیتوجهی به اصول توسعه پایدار و نگاه جزئینگر در فرآیندها، از جمله چالشهای اساسی عنوان شد.
۷ چالش ساختاری که صنعت ساختمان را زمینگیر کرده است
در بخش دیگری از این نشست، کارشناسان و فعالان بخش خصوصی به آسیبشناسی دقیق صنعت ساختمان پرداختند و مهمترین چالشهای ساختاری را به این ترتیب برشمردند:
- نبود زنجیره تامین منسجم و فقدان هماهنگی میان حلقههای تولید تا مصرف
- فقدان پایگاه داده جامع برای مدیریت انرژی
- چالشهای حوزه مصالح و ظرفیت شرکتهای دانشبنیان
- کمبود نیروی انسانی متخصص
- ضعف نظام آموزشی در حوزه مهارتهای تخصصی ساختمان
- عدم بهرهمندی از فناوریهای نوین
- فاصله معنادار با استانداردهای جهانی صنعتیسازی
راهکارهای کلان؛ از قرارگاه ملی تابآوری تا بانک نخاله ساختمانی
برای برونرفت از وضعیت موجود، راهبردهای کلانی در این نشست مطرح و مورد بررسی قرار گرفت که از جمله مهمترین آنها میتوان به موارد زیر اشاره کرد:
- تشکیل «قرارگاه ملی تابآوری» برای مدیریت یکپارچه بحرانها
- فعالسازی ذخایر راهبردی مصالح برای جلوگیری از نوسانات قیمت
- ایجاد بانک نخاله ساختمانی به منظور بازیافت و بهرهوری مجدد
- توسعه شبکه ملی لجستیک مصالح برای تسهیل توزیع
- طراحی قراردادهای پیشخرید به منظور تامین مالی پروژهها
- بازنگری فوری در مقررات ملی ساختمان
- توسعه قطبهای صنعتی ساخت مسکن
سهم ۵۰ درصدی سازندگان در طرح مسکن استیجاری
یکی از مهمترین بخشهای این نشست، بررسی دستورالعمل ماده ۸ بسته مدیریت اجاره بود. بر اساس توضیحات ارائه شده، اولویت تخصیص زمین برای احداث واحدهای اجارهای با سرمایهگذاران بخش خصوصی دارای پروانه صلاحیت ساخت مسکن است.
سازندگان و سرمایهگذاران مشارکتکننده در طرح ساخت مسکن استیجاری از مشوقهای شهرسازی و معافیتهای مالیاتی برخوردار میشوند. در یک توافق مهم، مقرر شد ۵۰ درصد از واحدهای احداثی با اجارهبهای حمایتی به متقاضیان واجد شرایط واگذار شود و ۵۰ درصد واحدها نیز به منظور عرضه به بازار اجاره با نرخ روز در اختیار سازنده قرار گیرد.
اجارهبهای واحدهای استیجاری واگذار شده به متقاضیان واجد شرایط، بر اساس دهکهای درآمدی آنها در بازهای بین ۳۵ تا ۶۵ درصد قیمت بازار تعیین خواهد شد.
تامین مالی پروژهها؛ از بازار سرمایه تا صندوق زمین و مسکن
در این نشست، شیوههای نوین تامین مالی پروژههای انبوهسازی نیز مورد بررسی قرار گرفت. استفاده از ابزارها و سازوکارهای بازار سرمایه، دریافت تسهیلات بانکی، جذب سرمایهگذاری خارجی، مدلهای مشارکت عمومی و خصوصی (PPP) و بهرهگیری از ظرفیت صندوقهای سرمایهگذاری و انتشار اوراق بدهی از جمله این راهکارها بود.
همچنین بر تشکیل صندوق زمین و مسکن برای پروژههای بزرگ و متوسط و استفاده از سکوهای تامین مالی برای پروژههای کوچک و متوسط تاکید گردید.
حوزه فولاد؛ کمبودی در تامین داخلی وجود ندارد
در حوزه فولاد نیز خبر خوشی اعلام شد: علیرغم موانعی مانند ناترازی برق و گاز در فصول گرما و سرما، بالغ بر ۳۲ میلیون تن فولاد در کشور تولید میشود و یکسوم آن صادر میگردد. در دوران جنگ تحمیلی ۴۰ روزه، به رغم آسیب به بخشی از ظرفیت صادراتی فولاد کشور، هیچگونه کمبودی در تامین نیاز داخلی صنعت ساختمان به میلگرد و محصولات فولادی وجود نداشته است.
کارشناسان اعلام کردند که بخشی از رشد قیمتها در این حوزه مربوط به اثر روانی تهاجم به برخی واحدهای بزرگ تولیدکننده فولاد بوده که پس از مدتی قیمتها متعادل شده است.
پیشنهاد ویژه بخش خصوصی؛ استفاده از پروژههای نیمهتمام در طرح مسکن استیجاری
نمایندگان بخش خصوصی در این نشست پیشنهاد دادند که از ظرفیت پروژههای نیمهتمام برای اجرای طرح مسکن استیجاری استفاده شود. همچنین تبدیل کاربری ساختمانهای تجاری به مسکونی با حمایت شهرداریها و وزارت نیرو از طریق تسهیل شرایط و اعمال معافیتها و مشوقها، دیگر پیشنهاد مطرحشده در این جلسه بود.
قدردانی از وزیر و ابراز امیدواری برای همکاری پایدار
در پایان، روسا و نمایندگان تشکلهای حرفهای ساختمان و مسکن از وزیر راه و شهرسازی بابت حمایت از بخش خصوصی تشکر و قدردانی کردند. وزیر راه و شهرسازی نیز نسبت به همکاری دولت و بخش خصوصی در پیشبرد اهداف وزارت راه و شهرسازی برای تکمیل و تامین طرحهای مسکن ابراز امیدواری کرد.