نگاهی به کارنامه ملکه منحنیها
زاها حدید یکی ازبرترین استعدادهای معماری معاصربود که اوایل هفته سال جدید دراثرعارضه قلبی و بهصورت ناگهانی در میامی آمریکا از دنیا رفت.
او اولین زن و نیزاولین
زن مسلمانی بود که جایزه معماری پریزکر را ازآن خود کرد. درادامه نگاهی داریم به زندگی
و کارنامه کاری این استعداد برترعرصه معماری.
زاها حدید در31 اکتبر
سال 1950 درخانوادهای متمول و مسلمان در بغداد عراق به دنیا آمد. پدرش، محمد الحاج
حسین حدید یک صنعتگر ثروتمند اهل موصل عراق بود که بعدها وارد عرصه سیاست شده وحزب
دموکرات ملی عراق را بنیانگذاری کرد. مادرش، وجیهه الصابونجی(صابونچی) نیزهنرمندی اهل
موصل بود که دردهه 1960 در مدارس شبانه روزی انگلستان وسوئیس تحصیل کرده بود.
دراواسط دهه 1980 حدید
به عنوان استاد طراحی دانشگاه هاروارد مشغول به تدریس شد. در دهه 1990 صندلی استادی
دانشگاه ایلینویز شیکاگو را بدست آورده و مدتی نیز استاد دانشگاه هامبورگ، دانشکده
معماری دانشگاه ایالتی اوهایو، استاد مسترز استودیو دردانشگاه کلمبیا و استاد میهمان
طراحی معماری دانشگاه ییل بود. ازسال 2000 به بعد نیز به عنوان استاد میهمان در موسسه
معماری دانشگاه هنرهای کاربردی وین مشغول به تدریس شده بود.
در سال 1994 وقتی طراحی
حدید برای خانه اپرای جدید کاردیف بی در بریتانیا پذیرفته شد، وی درآستانه یک پیشرفت
مهم قرارگرفت. طرح پیشنهادی یک ساختمان غیرمعمول با زاویههای تند و فضاهای داخلی بود
که در میان یکدیگر عبور میکردند. اما درعین حال با طراحی یک آدیوتریوم محاصره شده
درفضاهای شیشهای با چشمانداز ساحل کاردیف، فضایی دلانگیز برای کاربران فراهم میکرد.
اما طراحی بعدی که کمک
بسیاری به معروفیت حدید و مقبولیت طراحیهای او در سطح جهانی کرد، طراحی یک مجموعه
نمایشگاهی درمرکزشهرسین سیناتی بود.
درواقع ارتباط میان
ساختمان و محیط، میان ساختمان و کاربران درتفکرحدید جایگاه ویژهای داشت و به تدریج
نیز توسعه یافت. براساس همین ایده بود که او کارخانه جدید شرکت بی ام و آلمان را
به گونهای طراحی کرد که مسیرهای عبور مدیران و کارگران در آن تداخل بیشتری داشته باشد.
زاها حدید درسال
2004 برنده جایزه معماری پریزکر شد که بسیاری آن را بزرگترین افتخار در این رشته میدانند.
او اولین زن دریافت کننده این جایزه بود و پس از آن بود که بالاخره توانست مسئولیت
کامل یک پروژه در بریتانیا را نیز ببرد.
اما ماندگارترین میراث
حدید برای کشور محل اقامتش یعنی بریتانیا، مرکز ورزشهای آبی لندن بود که برای بازیهای
المپیک 2012 طراحی شد. نمای بیرونی این ساختمان نیز همانند بسیاری ازآثار حدید مجموعهای
از خطوط منحنی و زوایای غیرطبیعی است. این ساختمان که درسال 2011 ساخته شد توانست نظر
بسیاری ازمنتقدان بریتانیایی حدید را تغییر دهد و به این ترتیب او اولین زن مسلمانی
شد که مدال طلای معماری زیبا را از آن خود کرد.
ازمهمترین آثاردیگرحدید
درعرصه جهانی همچنین میتوان به خانه اپرای گوانگجو در چین اشاره کرد که در سال
2010 ساخته شد و با نهایی شدن آن بسیاری حدید را به عنوان معماری معرفی کردند که ایدههای
آینده را نیزمحتول کرده است. گالری سرپنتین ساکلر درغرب لندن نیز یکی دیگر از آثار
ماندگار حدید بود. ساختمان ماکسی یا موزه ملی ایتالیا برای هنر قرن بیست و یکم در رم
نیز از برجسته ترین کارهای حدید بود که در سال 2009 تکمیل شد. مرکز فرهنگی حیدر علیاف
در باکو نیز با نمای فوقالعاده و غیرمعمول خود در سال 2013 شاهکاری دیگر از حدید بود.
خالق این کارنامه بلند
در نهایت درسن 65 سالگی درحالی که در بیمارستانی درمیامی به دلیل برونشیت تحت درمان
بود دچار حمله قلبی شده و از دنیا رفت. روزنامه گاردین انگلیس با عنوان مرگ «ملکه منحنیها»
به نقل از وزیر فرهنگ انگلیس نوشت: «خبر مرگ حدید تکاندهنده بود، او کسی بود که تاثیری
عظیم بر معماری مدرن داشت«.
