دست به عصا در ساختوساز
در ماههای سپری شده از سال جاری گودبرداری و انجام عملیات عمرانی زیر زمین بیش از هر زمان دیگر حادثه آفریده و خطرساز شده است.
اگر چه در یک دهه اخیر همواره اخباری مبنی بر وقوع حادثه در شهر تهران
به دلیل گودبرداری منتشر شده است، اما حوادثی که اخیرا اتفاق افتاده بیشتر به این
دلیل مهم تلقی شده که در حین عملیات عمرانی و برای مثال در ساخت مترو رخ داده است.
همین مساله علاوه بر اینکه ورود نهادهای مختلف به ساخت و سازها در تهران را رقم
زده است، به انجام اظهار نظرهای مختلفی انجامیده که در نوع خود جالب توجه هستند.
چهارشنبه هفته گذشته معاون شهرسازی و معماری شهرداری تهران گفت: برخی
اظهارنظرها در خصوص پروژههای بزرگ ساختمانی ملالآور شده و گودبرداری ۳۲ متری در
تهران نه نادر است و نه نامتعارف. پژمان پشمچیزاده درباره پروژه ساختمانی «سهیل»
در منطقه یک که به گفته مدیران وزارت راه و شهرسازی دارای تخلفاتی از جمله
گودبرداری به عمق ۳۲ متر است، گفت: به نظر میرسد شان نزول شورای عالی شهرسازی چیز
دیگری باشد و اینکه بررسی تک پلاکها در دستور کار شورای معماری و شهرسازی قرار گرفته
جای بررسی دارد. او ادامه داد: مجوزهای ساختمانی و قانونی درباره این زمین بر اساس
رای کمیسیون ماده ۵ صادر و کار بر اساس همین مجوز صادر شده است هر چند به دلیل
اینکه نظامات مربوط به جابهجایی درختان در این پروژه رعایت نشده بود، شهرداری و
شورا به موضوع ورود پیدا کرد و ضمن متوقف کردن کار، پیگیریهای قضائی در خصوص
درختان را انجام داد تا برای پیمانکار مجازاتهای قانونی پیش بینی شود. معاون
شهردار تهران با اشاره به سخنان معاونان وزارت راه در خصوص پروندههای مشابه گفت:
این سخنان دیگر ملال آور شده است زیرا تمامی موارد مطرح شده پاسخ قانونی دارد. این
زمین که ۱۲ هزار و ۷۰۰ متر
مساحت دارد بر اساس طرح جامع مصوب سال ۸۶ در پهنه R۱۲۱
قرار داشته یعنی پهنه مسکونی با تراکم متوسط ۲۴۰ درصد. در زمان طرح
تفصیلی بر اساس نامه ۸ بندی وزارت راه و شهرسازیR۱۲۱
به R۱۲۲
ارتقا یافته یعنی تعداد طبقات پایه ۵ با ۳۰۰ درصد تراکم که بر اساس
بند ۵-۲ طرح تفصیلی در مساحتهای زیاد قانونا میزان تراکم به ۴۲۰ درصد در قالب ۷
طبقه و سطح اشغال ۶۰ درصد ارتقا پیدا میکند. پشمچیزاده در اینباره گفت: این
زمین میتوانست پذیرای یک بنای مسکونی با حداقل مساحت ۵۴ هزار متر باشد که ۱۵۰۰ تا
دو هزار نفر جمعیت پذیری برای منطقه به همراه داشته باشد اما کمیسیون ماده ۵ در
تاریخ ۱۲ اردیبهشت سال ۹۰ اقدام کارشناسانه و
عاقلانه ای انجام داد و تراکم این زمین را از ۴۲۰ درصد به ۲۸۰ درصد کاهش و تعداد
طبقات را نیز از ۷ طبقه به ۴ طبقه کاهش داد بنابراین بنایی که قرار بود میزبان
۱۵۰۰ تا دو هزار نفر باشد تبدیل به کاربری تجاری، فرهنگی و ورزشی شد که از سویی
سرانههای خدماتی منطقه را از سوی بخش خصوصی تامین میکرد و همچنین توزیع زمانی
سفر بهتری در منطقه به دلیل نوع کاربری آن ایجاد میشد. او با رد اینکه این زمین
فضای سبز بوده، گفت: تصاویر هوایی از سال ۴۸ تا به امروز موجود است، این زمین به
شکل سوله و کارگاه مورد استفاده بوده است که با تراکم ۲۸۰ درصد در ۴ طبقه تجاری،
فرهنگی و ورزشی برای آن پروانه صادر شده است. گودبرداری نیز بر اساس تکنیکهای
معمول انجام شده و تمهیدات فنی برای پایداری آن زیر نظر مهندس ناظر انجام شده است
بنابراین این تمهیدات و تکنیکهای فنی برای پایداری و ایمنی گود در نظر گرفته شده
است و تاکنون نیز گزارشی از سوی دستگاه نظارت مبنی بر وجود اشکالات اساسی دریافت
نشده است.
خاک سست
هر چند گفتههای معاون شهردار تهران ظاهرا درباره یک پروژه است، اما
واقعیت این است حوادثی که اخیرا اتفاق افتاده مسئولان نهادهای مختلف را مجبور به انجام
اظهار نظرهای مختلف و سختگیری بیشتر در این زمینه کرده است. شاید آنطور که برخی
مسئولان شهرداری میگویند روی کاغذ همه چیز قانونی پیش برود، اما مساله مهمتر این
است که ساخت و ساز به ویژه در زیرزمین در پایتخت ایران مساله ساز شده و مواردی
مانند فرونشست زمین که به دنبال برداشت بی رویه از آبهای زیر زمینی و سست شدن خاک
رخ میدهد، حوادث را بیشتر هم کرده است. در ماههای اخیر شاهد چند مورد حادثه در
این زمینه بودهایم. در یکی از بزرگ ترین موارد در شهران عملیات عمرانی برای مترو حادثه
آفرید. این حادثه منجر به قطع گاز بخشهایی از تهران برای مدت طولانی شد. چندی پیش
حادثهای در خیابان ستاری و کمی بعد حادثهای دیگر در مولوی رخ داد. اینها هر چند
ربطی به ساخت و ساز نداشتند، اما سستی خاک و خطرات خفته در زیر زمین تهران را نشان
دادند. چندی پیش اما یک حادثه در متروی کیانشهر به قربانی شدن چهار نفر انجامید.
این حادثه در رابطه با عملیات عمرانی مترو بود و باعث شد اظهار نظرات مختلفی
درباره مدیریت اینگونه عملیاتها انجام شود.
نبود مرکز فرماندهی
روز گذشته رئیس کمیسیون عمران شورای شهر تهران گفت: تا زمانی که یک
مرکز فرماندهی واحد برای فعالیتهای عمرانی زیر زمین نداشته باشیم، دچار مشکلات کنونی
فرونشست هستیم. احمد دنیامالی افزود: یکی دیگر از موضوعات کلیدی در فرونشست مساله
فرماندهی یکپارچه است به طوری که اگر این موضوع حل نشود تنها باید به تکنیکهای
نظام مهندسی و سیستمهایی که میتواند در مساله مقابله با فرونشست نقش اساسی را
ایفا کند، تکیه کرد. او ادامه داد: موضوع یکپارچگی و ایجاد مرکز فرماندهی برای
مجموعههایی که در حوزه خدمات زیر زمینی فعالیت میکنند، باید هر چه سریعتر تعیین
تکلیف شود. دنیامالی اظهار کرد: تا وقتی یک مرکز فرماندهی واحد برای فعالیتهای
عمرانی زیر زمین نداشته باشیم، دچار مشکلات کنونی فرونشست هستیم. عضو شورای شهر
تهران اعلام کرد: موضوع فرونشستها یک موضوع تک عاملی یا حتی وابسته به دو با سه
عامل نیست بلکه عوامل متعددی دارد اما متاسفانه تاکنون هر مشکلی که بهوجود آمده است
را به صورت نقطه ای بررسی کرده ایم. رئیس کمیسیون عمران و حمل و نقل شورای اسلامی
شهر تهران با تاکید بر اینکه بررسی حوادث فرونشست باید با ریشه یابی اساسی در خصوص
مشکل همراه باشد، افزود: پرسش اینجاست که تا چه وقت میخواهیم با این مشکلات دست و
پنجه نرم کنیم اما مسیر منطقی را برای ارزیابی درست، دنبال نکنیم. او اظهار کرد:
متاسفانه در حال حاضر برای کاهش مشکلات فرونشست هزینههای مضاعفی را میپردازیم در
حالی که در ابتدا باید این مشکل حل شود. دنیامالی با اشاره به حجم بالای عملیات
مدیریت شهری در بحث فضاهای زیر سطح و توسعه مترو، تصریح کرد: این حجم از عملیات
نیاز به مراقبت زیادی دارد تا با توجه به فراوانی تعداد پروژهها، با خطاهای بیشتر
مواجه نشویم. او خاطرنشان کرد: ما نباید بپذیریم که با بالارفتن حجم و محورهای
عملیات و توسعه جلوههای کاری، سایر مسائل تحت تاثیر قرار گیرد. دنیامالی تصریح کرد: باور ما این است که ایمنی مردم و زندگی شهری آنقدر
مهم است که باید برای آن هزینههای مضاعف انجام دهیم تا مردم از نظر ذهنی دچار
تشویش و نگرانی نباشند. به گزارش مهر، رئیس کمیسیون عمران و حمل و نقل شورای
اسلامی شهر تهران گفت: در حال حاضر تنها گزینه پیش رو آن است که نظام مهندسی را
بیشتر رعایت کنیم و به مسائلی همچون لوازم اندازه گیری، آزمایشات مورد نیاز،
مطالعات عمیق تر، استفاده از کارشناس مجرب و تجهیزات مناسب که میتواند وقوع این
حوادث را به صفر برساند، بیشتر توجه کنیم.
