معاون علمی: آینده ساختمان سریع‌تر، هوشمندتر و کم‌کربن‌تر

حسین افشین، معاون علمی، فناوری و اقتصاد دانش‌بنیان رئیس‌جمهور، در حاشیه بیست‌وششمین نمایشگاه بین‌المللی صنعت ساختمان بر لزوم تغییر نگاه به این صنعت تأکید کرد. وی اظهار داشت: نگاه جدید به نقش فناوری و اقتصاد دانش‌بنیان در صنعت ساختمان، باید فراتر از نمایش صرف محصولات و تجهیزات باشد و به بستری برای اتصال ایده، فناوری، سرمایه، پروژه و بازار تبدیل شود تا در نهایت به ایجاد قدرت ملی منجر گردد.

تعریف جدید قدرت در صنعت ساختمان

افشین با اشاره به تغییر پارادایم در تعریف قدرت در این صنعت افزود: در رویکرد جدید، قدرت واقعی در صنعت ساختمان تنها به تعداد ساختمان‌های ساخته شده محدود نمی‌شود؛ بلکه معیار اصلی، توانایی ساخت سریع‌تر، هوشمندتر، کم‌مصرف‌تر، قابل‌اندازه‌گیری‌تر و کم‌کربن‌تر است. وی تصریح کرد: این نقطه‌ای است که فناوری، مقررات و بازار به یکدیگر می‌رسند.

وی یکی از مهم‌ترین نشانه‌های این تغییر را ویرایش پنجم مبحث ۱۹ مقررات ملی ساختمان دانست و گفت: مبحث ۱۹ دیگر صرفاً درباره عایق‌کاری دیوار و پنجره نیست، بلکه نگاه آن به کل عملکرد ساختمان گسترش یافته است. در این رویکرد، ساختمان باید از نظر مصرف انرژی رتبه‌بندی شود، مصرف واقعی آن قابل اندازه‌گیری باشد، تجهیزات آن هوشمند و قابل کنترل باشند و آثار انرژی و کربنی آن در طول چرخه عمر مورد توجه قرار گیرد.

معاون علمی رئیس‌جمهور در توضیح رده‌بندی انرژی ساختمان‌ها در مبحث ۱۹ گفت: ساختمان‌ها در رده‌های انرژی A تا D قرار می‌گیرند و شاخص اصلی، شدت مصرف انرژی بر حسب کیلووات‌ساعت بر مترمربع در سال است. وی مثال زد: در یک ساختمان مسکونی نمونه در تهران، حرکت از رده D به B می‌تواند شدت مصرف انرژی را تقریباً نصف کند و رسیدن به رده A نیز در یک سناریوی نظری می‌تواند به حدود ۷۵ درصد کاهش شدت مصرف منجر شود.

اهمیت راهبردی بهینه‌سازی مصرف انرژی

رئیس بنیاد ملی نخبگان با تأکید بر اهمیت این موضوع در مقیاس ملی اظهار کرد: مصرف نهایی انرژی ایران در حدود ۷.۱ میلیارد کیلووات‌ساعت معادل انرژی در روز برآورد می‌شود و ساختمان‌ها حدود ۴۰ درصد از مصرف نهایی انرژی کشور را به خود اختصاص می‌دهند؛ در حالی که در جهان، سهم ساختمان‌ها حدود ۳۰ درصد است.

افشین افزود: اگر بتوانیم فقط سهم ساختمان را از حدود ۴۰ درصد به سطح ۳۰ درصد نزدیک کنیم، به‌صورت نظری حدود ۷۱۰ میلیون کیلووات‌ساعت در روز صرفه‌جویی انرژی خواهیم داشت؛ یعنی حدود ۲۵۹ میلیارد کیلووات‌ساعت در سال. وی با محاسبه ارزش اقتصادی این موضوع گفت: اگر ارزش هر کیلووات‌ساعت انرژی صرفه‌جویی‌شده را ۵ سنت دلار در نظر بگیریم، این کاهش مصرف ارزشی در حدود ۳۵ میلیون دلار در روز و نزدیک به ۱۲ میلیارد دلار در سال خواهد داشت که معادل حدود ۳۰ هزار مگاوات توان پیوسته است.

وی خاطرنشان کرد: البته این عدد، معادل انرژی نظری است و نباید مستقیماً به تعداد نیروگاه برق تعبیر شود، زیرا بخش مهمی از انرژی مصرفی ساختمان‌ها در ایران به‌صورت مستقیم از گاز تأمین می‌شود. افشین تأکید کرد: این ارقام نشان می‌دهند که بهینه‌سازی ساختمان صرفاً یک موضوع محیط‌زیستی یا مهندسی نیست؛ بلکه یک مسئله جدی اقتصادی و راهبردی است.

فناوری‌های دیجیتال و مدیریت هوشمند

معاون علمی رئیس‌جمهور در بخش دیگری از سخنان خود به اهمیت فناوری‌های دیجیتال در صنعت ساختمان اشاره کرد و گفت: موضوع BIM و دوقلوی دیجیتال نیز در همین مسیر قابل فهم است. وی توضیح داد: BIM فقط مدل سه‌بعدی ساختمان نیست؛ بلکه یک مدل اطلاعاتی است که اطلاعات معماری، سازه، تأسیسات، مصالح و تجهیزات را یکپارچه می‌کند.

افشین افزود: دوقلوی دیجیتال یک مرحله جلوتر است؛ یعنی این مدل به داده‌های واقعی ساختمان در زمان بهره‌برداری متصل می‌شود. در نتیجه، ساختمان بعد از تحویل، «حافظه» و «داده زنده» دارد و مدیر بهره‌برداری می‌تواند وضعیت مصرف، تجهیزات و نگهداری را به‌صورت واقعی رصد کند. وی همچنین تأکید کرد: دیگر کافی نیست ساختمانی روی کاغذ کم‌مصرف باشد؛ باید بتوان مصرف واقعی آن را در زمان بهره‌برداری اندازه گرفت، پایش کرد و در صورت مشاهده انحراف، نسبت به اصلاح آن اقدام کرد.

الزامات انرژی‌های تجدیدپذیر و چرخه عمر

معاون علمی، فناوری و اقتصاد دانش‌بنیان رئیس‌جمهور همچنین انرژی‌های تجدیدپذیر را یکی دیگر از محورهای مهم رویکرد جدید مبحث ۱۹ دانست و گفت: در ویرایش جدید مبحث ۱۹، استفاده از انرژی‌های تجدیدپذیر صرفاً یک توصیه کلی نیست و برای گروه‌هایی از ساختمان‌ها به‌صورت مرحله‌ای الزام پیدا کرده است. این یعنی ساختمان آینده فقط مصرف‌کننده انرژی نیست؛ بلکه باید بتواند بخشی از انرژی مورد نیاز خود را نیز تولید کند.

وی با اشاره به تغییر مهم دیگر در رویکرد مقررات ساختمانی افزود: ورود جدی‌تر مفهوم چرخه عمر یا LCA از دیگر تغییرات مهم است. در این نگاه، ساختمان فقط در زمان بهره‌برداری ارزیابی نمی‌شود، بلکه استخراج مواد اولیه، تولید مصالح، حمل، ساخت، تعمیرات، بهره‌برداری، تخریب و بازیافت نیز مورد توجه قرار می‌گیرند.

افشین ادامه داد: به همین دلیل، مفهوم کربن نهفته مصالح اهمیت پیدا کرده است. ممکن است یک ساختمان در زمان بهره‌برداری انرژی کمی مصرف کند، اما اگر مصالح آن با مصرف انرژی و انتشار کربن بسیار بالا تولید شده باشند، نمی‌توان صرفاً با نگاه به قبض انرژی، آن را ساختمانی کاملاً سبز دانست. وی با تشریح مفهوم ساختمان سبز گفت: ساختمانی که در طول چرخه عمر خود انرژی و آب کمتری مصرف کند، کربن و پسماند کمتری تولید کند، کیفیت محیط داخلی مناسبی داشته باشد و عملکرد آن قابل‌اندازه‌گیری و مدیریت باشد.

نقش نمایشگاه صنعت ساختمان

معاون علمی رئیس‌جمهور در پایان گفت: هدف نهایی این است که فناوری به قابلیت ملی تبدیل شود؛ قابلیت کاهش مصرف انرژی، قابلیت ساخت سریع‌تر، قابلیت صنعتی‌سازی، قابلیت مدیریت هوشمند ساختمان، قابلیت کاهش کربن و قابلیت رقابت در بازارهای منطقه‌ای و جهانی. وی تأکید کرد: به همین دلیل می‌توان گفت قدرت آینده صنعت ساختمان در صرف ساختن نیست؛ در توان ساخت سریع‌تر، هوشمندتر، کم‌مصرف‌تر، قابل‌اندازه‌گیری و کم‌کربن است.

افشین در پایان گفت: اگر بتوانیم نمایشگاه صنعت ساختمان را به چنین سکویی تبدیل کنیم، موفقیت آن دیگر فقط با تعداد غرفه‌ها و بازدیدکنندگان سنجیده نمی‌شود؛ بلکه باید دید چند فناوری پس از نمایشگاه وارد پروژه واقعی شده، چه میزان انرژی و منابع صرفه‌جویی کرده و چه مقدار توان صنعتی و اقتصادی برای کشور ایجاد کرده است.

به گزارش صما، بیست‌وششمین نمایشگاه بین‌المللی صنعت ساختمان از ۲۷ تا ۳۰ مردادماه ۱۴۰۵ در محل دائمی نمایشگاه‌های بین‌المللی تهران و به همت اتاق تعاون ایران برگزار می‌شود و طیف گسترده‌ای از شرکت‌ها و فعالان حوزه ساختمان، مصالح، تجهیزات و فناوری‌های مرتبط را گردهم آورده است.