از منظره تا ساختار؛ انتخاب شیشه در اقلیم مرطوب مازندران یک تصمیم مهندسی است

آرمین مصلحی، متخصص شیشه‌های ساختمانی از شرکت ونوس شیشه، در ارائه فنی خود تأکید کرد هرچه سهم شیشه در نما بیشتر می‌شود، انتخاب آن باید از «نام محصول» فراتر رفته و بر اساس رطوبت، تابش، فشار باد، انتقال حرارت، آکوستیک، ایمنی، سیستم نصب و کیفیت فرآوری انجام شود.

به گزارش صما، آرمین مصلحی سخنان خود را با تغییر نقش شیشه در معماری معاصر آغاز کرد و گفت پنجره از یک روزنه کوچک در دیوار به سطحی هم‌اندازه خود دیوار تبدیل شده است. در پروژه‌های ساحلی، هتل‌ها و ساختمان‌های دارای منظر جنگل و دریا، معمار طبیعی است که بخواهد منظره را از یک «قاب» به بخشی از ارزش ملک تبدیل کند؛ اما افزایش سطح شیشه، مسئولیت مهندسی آن را نیز افزایش می‌دهد.

او توضیح داد دیوار به‌طور طبیعی بخشی از کنترل حرارت، آکوستیک و تابش را انجام می‌دهد و وقتی شیشه جای آن را می‌گیرد، باید همین عملکردها از طریق انتخاب درست ساختار شیشه و سیستم نما تأمین شود. از نظر مصلحی، واژه‌هایی مانند دوجداره، لمینیت، سکوریت یا Low-E فقط نقطه شروع گفت‌وگو هستند و برای انتخاب حرفه‌ای کافی نیستند.

مصلحی مازندران را در گروه اقلیم معتدل و مرطوب قرار داد و گفت رطوبت، بارندگی، تابش خورشید، باد ساحلی و اختلاف ارتفاع محل تولید و نصب، از پارامترهای مهم انتخاب شیشه در این استان هستند. او تأکید کرد هر یک از این عوامل می‌تواند بر دوام، شفافیت، عملکرد حرارتی و ایمنی یونیت شیشه اثر بگذارد.

در موضوع رطوبت و باران، وی بر کیفیت آب‌بندی لبه، نوع چسب، وجود رطوبت‌گیر در اسپیسر و سازگاری تمام مواد به‌کاررفته در ساخت یونیت دوجداره تأکید کرد. به گفته او، سیستم نصب نما نیز باید زهکشی درست داشته باشد؛ زیرا حتی شیشه باکیفیت در یک سیستم نمای فاقد جزئیات صحیح آب‌بندی و تخلیه آب، دوام مورد انتظار را نخواهد داشت.

مصلحی درباره تابش گفت با افزایش سطح شیشه، علاوه بر نور، انرژی خورشید نیز وارد ساختمان می‌شود و باید میان نور طبیعی و بار حرارتی تعادل برقرار کرد. او سه شاخص اصلی را برای ارزیابی عملکرد مطرح کرد: میزان عبور نور مرئی، ضریب ورود انرژی خورشیدی یا SHGC و ضریب انتقال حرارت یا U-Value. در کنار این موارد، نسبت سطح پنجره به کل نما یا WWR نیز در محاسبات انرژی اهمیت دارد.

او افزود در نماهایی با سطح شیشه بالا، استفاده از شیشه‌های High Performance اهمیت بیشتری پیدا می‌کند؛ زیرا این محصولات می‌توانند اجازه عبور نور را بدهند و در عین حال بخش بیشتری از امواج حرارتی را کنترل کنند. مصلحی از مفهوم Selectivity به‌عنوان معیاری برای سنجش نسبت نور مطلوب به انرژی ناخواسته یاد کرد.

وی ساختار یک یونیت دوجداره حرفه‌ای را نیز توضیح داد: شیشه خارجی دارای پوشش مناسب، فضای میانی با گاز آرگون، اسپیسر استاندارد یا Warm Edge، چسب اولیه و ثانویه، ماده رطوبت‌گیر و شیشه داخلی که بسته به نیاز می‌تواند تک‌لایه یا لمینیت باشد. به گفته او، انتخاب هر جزء باید با عملکرد مورد انتظار پروژه هماهنگ باشد.

مصلحی به اهمیت «قابل سنجش بودن» مشخصات نیز اشاره کرد و گفت داده‌های مورد استفاده مهندسان تأسیسات باید از طریق نرم‌افزار و اطلاعات فنی قابل راستی‌آزمایی باشد. این موضوع به‌ویژه با سخت‌گیرانه‌تر شدن الزامات مبحث ۱۹ مقررات ملی ساختمان اهمیت بیشتری پیدا کرده است.

او سپس به مسئله فشار و اختلاف ارتفاع پرداخت. به گفته مصلحی، یونیت دوجداره در کارخانه همراه با حجمی از گاز بسته می‌شود و اگر اختلاف ارتفاع محل تولید و نصب زیاد باشد، تغییر فشار اتمسفر می‌تواند شیشه را محدب یا مقعر کند و به آب‌بندی لبه فشار وارد کند. راهکار، انجام Air Balance صحیح و طراحی متناسب با ارتفاع پروژه است.

در حوزه باد ساحلی نیز مصلحی تأکید کرد ضخامت شیشه، ابعاد، نوع لمینیت و حتی عمق و شیوه چسب‌کاری باید بر اساس بار باد محاسبه شود. باد در نما یک بار ثابت نیست و رفتار رفت‌وبرگشتی و سیکلیک دارد؛ بنابراین سیستم اتصال و چسب‌ها باید دوام کافی در برابر خستگی داشته باشند.

وی برای نشان‌دادن اثر انتخاب شیشه بر تأسیسات، یک مطالعه موردی از پروژه‌ای در تهران ارائه کرد. بر اساس ارقام ارائه‌شده، استفاده از شیشه High Performance باعث کاهش قابل توجه Solar Heat Gain و در ادامه کاهش حدود ۳۰ درصدی بار سرمایشی طراحی شده بود. مصلحی گفت این کاهش به معنی امکان انتخاب تجهیزات سرمایشی کوچک‌تر، کاهش سرمایه اولیه و کاهش هزینه بهره‌برداری در سال‌های بعد است.

او تأکید کرد مقایسه شیشه فقط بر اساس «قیمت هر مترمربع» می‌تواند تصمیم را منحرف کند. ممکن است شیشه پرفورمنس قیمت اولیه بالاتری داشته باشد، اما اگر کاهش ظرفیت چیلر، مصرف برق، خیرگی، هزینه بهره‌برداری و افزایش دوام در محاسبه وارد شود، تصویر اقتصادی متفاوت خواهد بود.

مصلحی در بخش دیگری از سخنانش به کیفیت فرآوری پرداخت و گفت هرچه ابعاد شیشه بزرگ‌تر و سهم آن در نما بیشتر شود، اعوجاج بصری ناشی از سکوریت، کیفیت لبه، کیفیت نصب و میزان گشتاور اتصالات بیشتر دیده می‌شود. از همین رو، کنترل کیفیت کارخانه و اجرا باید هم‌زمان مورد توجه باشد.

وی در جمع‌بندی یک ماتریس تصمیم‌گیری پیشنهاد کرد: پروژه در چه اقلیمی است؟ کاربری آن چیست؟ معمار چه میزان نور و منظر می‌خواهد؟ هدف عملکردی چیست؟ ساختار شیشه چگونه تعریف شده و سیستم نصب چه مشخصاتی دارد؟ به گفته او، پاسخ هم‌زمان به این پرسش‌هاست که انتخاب شیشه را از یک خرید محصول به یک تصمیم مهندسی تبدیل می‌کند.

تنظیم و ویرایش: تحریریه مجله ساختمان – مجتمع رسانه‌ای ساختمان صما