مرمت تخصصی خانه تاریخی منصوری ملایر تا پاییز

خانه تاریخی منصوری در شهر ملایر که سال‌های متمادی با مشکلات سازه‌ای و نفوذ رطوبت دست‌وپنج نرم کرده بود، اکنون وارد فاز جدیدی از مرمت و استحکام‌بخشی شده است. این پروژه که با هدف صیانت از میراث معماری معاصر و ایجاد بستر بهره‌برداری فرهنگی طراحی شده، گامی مهم در جهت احیای این بنا محسوب می‌شود.

اگرچه این عمارت پیش‌تر نیز مرمت شده بود، اما بررسی‌های فنی جدید نشان داد که بخش قابل توجهی از آسیب‌های سازه‌ای همچنان پابرجاست. شهرداری ملایر با همکاری مشاوران متخصص، عملیات جدیدی را با تمرکز بر رفع عوامل تهدیدکننده پایداری ساختمان آغاز کرده است.

زمان‌بندی و رویکرد مرمت

مجید فرجی، شهردار ملایر، اعلام کرد که امیدواریم در صورت تأمین اعتبارات و فراهم بودن شرایط اقتصادی، عملیات اجرایی این بنای تاریخی تا پایان شهریور به مرحله نهایی برسد و از ابتدای پاییز آماده بهره‌برداری شود. او توضیح داد که طبقه دوم این عمارت در اواسط دوره پهلوی دوم به ساختمان افزوده شده است.

رویکرد جدید مرمت، ترکیبی از حفظ اصالت معماری بنا و تأمین ایمنی و افزایش دوام سازه است تا امکان استفاده مناسب از این اثر تاریخی فراهم شود. فرجی مهم‌ترین مشکلات پیشین را جانمایی نامناسب برخی ستون‌ها، نشست درگاه‌ها، نفوذ رطوبت، فرسودگی سقف و آسیب‌دیدگی بالکن برشمرد که روند فرسایش بنا را تشدید کرده بود.

وی افزود: ماهیت خشتی و گلی خانه منصوری، این بنا را در برابر رطوبت آسیب‌پذیرتر کرده است؛ موضوعی که سبب شد بخش مهمی از عملیات مرمت به حذف عوامل رطوبت‌زا اختصاص یابد. برای جلوگیری از نفوذ آب، علاوه بر تقویت پی ساختمان و اجرای عایق‌بندی، کانال زهکشی پیرامونی نیز احداث شده است که موجب شده در حال حاضر هیچ رطوبت فعالی در ساختمان وجود نداشته باشد.

شهردار ملایر همچنین از سبک‌سازی سقف‌ها خبر داد و گفت: خاک‌های سنگین روی طاق‌ها جمع‌آوری شده و در ادامه از پوکه معدنی سبک استفاده خواهد شد تا فشار وارده بر سازه کاهش یابد. بخش دیگری از عملیات اجرایی به اصلاح وضعیت ستون‌هایی اختصاص یافته که به دلیل انتقال نامناسب بار، احتمال بروز آسیب‌های بیشتر را افزایش داده بودند.

فرجی با بیان اینکه ستون‌ها ابتدا با تجهیزات ویژه مهار شدند، تصریح کرد: پس از تخلیه بخش‌های زیرین، تیرهای فولادی در محل نصب شد تا بار ساختمان به شکل اصولی منتقل شود. اکنون نیز عملیات بازچینی و تکمیل مقاوم‌سازی ستون‌ها در حال انجام است. او درباره ترک‌های موجود در ساختمان نیز گفت که بررسی‌های کارشناسی نشان می‌دهد این ترک‌ها حاصل نشست‌های قدیمی هستند و فعالیت سازه‌ای ندارند، با این وجود برای افزایش ضریب اطمینان، عملیات دوخت و دوز آن‌ها نیز اجرا شده است.

در کنار اقدامات فنی، حذف الحاقات نامتناسب، مرمت دیوارها، اجرای گچ‌کاری، پاکسازی نما و تکمیل کف‌سازی و تأسیسات نیز در دستور کار قرار دارد تا چهره اصیل بنا دوباره نمایان شود.

هزینه و اهداف کلان

علیرضا خالقی، رئیس اداره طراحی و نظارت شهرداری ملایر، اعلام کرد که عملیات پایدارسازی و رفع خطر ریزش ساختمان به پایان رسیده و اکنون اجرای تأسیسات، نازک‌کاری، نمای اصلی و محوطه‌سازی در دستور کار قرار دارد. وی برآورد هزینه مرمت و آماده‌سازی این بنای تاریخی را حدود ۴۰ میلیارد تومان اعلام کرد و گفت: گستردگی عملیات و ضرورت رعایت ضوابط تخصصی مرمت آثار تاریخی، این پروژه را به یکی از مهم‌ترین طرح‌های حوزه میراث شهری ملایر تبدیل کرده است.

خالقی همچنین با اشاره به سیاست مدیریت شهری در حفاظت از بناهای تاریخی افزود: شهرداری ملایر با همکاری اداره میراث فرهنگی، احیای خانه‌های تاریخی منصوری و سیف‌الدوله را با هدف حفظ سرمایه‌های فرهنگی شهر و توسعه ظرفیت‌های گردشگری و فرهنگی دنبال می‌کند.

به گزارش صما؛ مرمت خانه تاریخی منصوری را می‌توان نمونه‌ای از رویکرد جدید مدیریت شهری در حفاظت از میراث تاریخی دانست؛ رویکردی که تنها به بازسازی کالبدی محدود نمی‌شود و تلاش دارد با تثبیت سازه، حفظ اصالت معماری و فراهم کردن امکان بهره‌برداری عمومی، این بنای ارزشمند را به بخشی از هویت فرهنگی و گردشگری ملایر بازگرداند.